Es-Hail 2

Bir süredir akşamları gerek WebSDR üzerinden gerekse LNB üzerinden uydudaki QSOları takip ediyorum.


Yavaş yavaş avrupa istasyonları haricinde istasyonlar da duyulmaya başladı.

Birkaç gündür duyduğum Brezilya istasyonu yanına dün akşam bir de Batı Sahara istasyonu eklendi.
Simdilik uydu kısmen boş olduğundan  HF te olsa pile-up yakalayacak istasyon sakin sakin çağrı yapıp cevap verenlerle sohbet ediyordu

10 GHz amatör band Ucuz cihaz yapımı ve çalışması

Merhaba,
Bugun size ilginç basit ve ucuz ama size baska bir dünya açacak bir çalışmadan bahsedeceğim.

10 GHZ FM qso.
Maliyeti? Elde hazir olabilecek şeyleri saymaz isek,
50-60 TL civari
Nasıl mi?
Kullanacağımız en önemli parca HB-100 denilen 10.5 GHz Doppler Radar vericisi

Bu parcanın frekansı amatör band olan 10.3-10.4 GHz aralığına indirilebiliyor.
Çok basit bir devre ve türkiye fiyatı 25 TL civarı. Bir çok sitede satisi var.

Mantık şu şekilde..
Bu cihazın çalışma voltajı 5V.
Genelde yapılan, bir LM317 ile regule voltaj üretmek , ve bir ses sinyalini LM317 nin Adjustment ayağına uygulayarak voltajda kucuk dalgalanmalara sebep olarak bir FM modülasyonu oluşturmak.

CX2SC isimli amatörle yaptığım yazışmada cok daha basit bir yöntem önerdiler. Cihazı 5V ile besle, Sadece IF portuna 10 nF lik bir kapasitor ile audio ver. Yetiyor dediler.
Onu da denedim gayet başarılı.

Alıcı tarafı için ise Bir uydu LNB'si
Bir SDR radyo bir de LNB' nin beslenmesi için basit bir bias-tee devresi.

Peki bu cihaz ile neler yapabiliriz.
Full Duplex FM haberleşme saglayabilirsiniz.
ATV yayini yani Amator band TV yayini yapabilirsiniz.

Onune ekleyeceğiniz bir çanak anten ile ciddi mesafelerde anten anteni görüyor ise görüşme yapabilirsiniz.
Emin olun roleden/net frekanslarından hal hatir sormaktan cok daha amatörce çalışmalar.

Örneğin

İtalyan iki amatörün gerçekleştirdiği 200 km qso.
dunya rekoru 250 km civari.

Size tavsiyem bu konuları araştırıp 10 ghz konusunda biraz aktivite yapmak ve dunya amatörleri arasında yerimizi alabilmek.




Bu cihazla yaptığım alıcı verici denemesi videosu ise aşağıda izlenebilir.

Alıcı olarak bir LNB+SDR  verici olarak HB100 verici,  IF katından ise bilgisayarın ses kartına bağlı şekilde modülasyon yapmakta.

Eshail Sat (Oscar100) Amatör Uydu - 2

Uydu testleri sırasında karşılaştığım bir kaç tüyo vermem gerekirse
,

Uydu 25.5 Doğu da bulunuyor. Mevcut Eshail - 1 uydusuna çok yakın.


Transponder kapsama alanı oldukça geniş.

EsHail (OQ-100) Kapsama Alanı

Bu kapsama alanının çoğunda SSB görüşmeleri dinlemek ve göndermek için 60cm lik bir çanak yeterli olmakta.


Dİnlemede kullanılacak LNB modelleri önemli.
Maalesef türkiye'de bulduğum hiçbir LNB de kararlı bir PLL osilatör yok.
Araştırmalarım devam ediyor.
Yurtdışından ise, aliexpress üzerinden alınabileek birkaç LNB buldum. Onların gelmesini bekliyorum.
Ayrıca elimde bir adet Octagon OSLO LNB mevcut. içinde dual PLL devresi ile gayet kararlı ve kaliteli bir LNB. Amazon ve Ebaydeki stokları uydu devreye girdikten sonra maalesef erimiş.
 Ama tekrar gelmesi durumunda tavsiye ederim.

Uydunun çalıştığı frekanslar 2.4 GHZ ve 10 GHz bandları.

Narrowband Linear transponder
 2400.050 -  2400.300 MHz Uplink
10489.550 - 10489.800 MHz Downlink

Wideband digital transponder
 2401.500 -  2409.500 MHz Uplink
10491.000 - 10499.000 MHz Downlink

 Uydu frekansları tablo halinde ise şöyle;

Uydunun ocak ayındaki ilk test sinyali sırasında aldığım bir ekran görüntüsü

Bunun yanında uydunun ilk devreye girdiği transponder yayını sırasında kaydettiğim bir görüşme

Bu görüşme sonrası uydu 14 Şubat'ta tam anlamıyla devreye sokuldu.

Eshail Sat (Oscar100) Amatör Uydu

AMSAT-DL aracılığıyla, Bir katar tv uydusu üzerine dünyanın ilk geostationary, yani sabit yörüngeli amatör band vericisi yerleştirildi.
Bu ne demek, mevcuttaki amatör uydular gibi, bir-iki saatte bir geçen, 3-5 dk qso yapmaa musade eden uydular yerine, 7/24 aynı yerde duran sürekli olarak qso yapmaya uygun bir uydu demek..

Ancak ufak bir iki sorun var.
Uydunun gönderme frekansı (uplink) 2.4 GHZ Dinleme (Downlink) frekansı ise 10 GHz amatör bandlarında.
2.4 GHZ bandı henüz türkiyede açık değil. Yani, elinizde bu frekansta yayın yapacak bir telsiz bile olsa maalesef kullanamazsınız.
Ama bu uyduyu güzel masrafsız bir amatör çalışma ile takip edebilirsiniz.
İhtiyacınız olan , Bir 60cm'lik uydu anteni, Antenin ucundaki LNB, Bir bias-tee(aşağıda nedir değineceğim) bir de SDR alıcı.
Evet hepsi bu.

Bias-tee devresi bir koaksiyel kablo üzerinde radyo sinyali taşırken, bir yandan da voltaj taşımak için kullanılan bir devre.
Bu devre aracılığı ile, antendeki LNB'nin çalışması için gerekli 12V u taşıyor olacağız.
Ekteki devrede RF yazan yer, sdr'nin bağlanacapı uç, rf+dc yazan yer LNB ye gidecek olan uç, DC yazan yere de 12V vereceğiz.
Ben bu devreyi yapamam diyen için aliexpress te bias-tee diye aratınca çıkan devreler var.
Ondan kullanabilirsiniz.

Dinlemek için çanak anteninizi 25.5 Doğu yönüne çevirmeniz gerek.
Ve alıcınızı 10.489 GHZ e ayarlamanız gerek.
E peki SDRler maksimum 1.7 ghz e çıkarken 10.4 ghz e nasıl çıkacağız derseniz. LNB tam da bunun için var.

LNB nin görevi 10 ghz civarı gelen sinyali daha az kayıp yaşanacak olan daha düşük frekansa çevirmedir..
Genelde 9.750 ghz bir sabit frekansı vardır..
Yani, 10.489 ghz için, lnb ye bağlı olan sdr'mizi 10.489-9.750=739 mhz e ayarlamamız gerekiyor.

 adresinde bu şekilde duyduğum ilk uydu qso'sunu yayınlıyorum.

Ayrıca ben hiçbirini yapamam, ya da vaktim yok diyenler için,
web tabanlı olarak ta uyduyu dinleyebilmeniz mümkün.

https://eshail.batc.org.uk/nb/

10 GHz alıcı

Merhaba
Bugünkü çalışmamız 10 GHz bir alıcı nasıl yapılır.

10 GHz için en kolay yöntem bir uydu LNB'sini kullanmak.
Bu cihazların (Digiturk'unki farklı. Universal LNB olmasında fayda var)
IF frekansi 9750 mhz.
Yani bu frekansın üzerinde duyduğu herşeyi 9750 mhz azaltarak aşağıya gönderiyor.
Ama çalışması için bir bias-tee ye ihtiyacı var.
Bu ise çok basit.
Bir adet 100 pf mercimek kondansatör, yaklaşık 10-12 tur sarılmış bir bobin (ben bir matkap ucunun arkasına sardım. Kalınlığı o şekilde düşünün.)
hepsi o.

Ekte verdiğim fotoğraftaki gibi bağlayıp 12V uyguladığınızda LNB çalışmaya başlıyor ve downconvert ettiğiniz frekansta bulunan bir alıcı ile sinyali dinleyebiliyorsunuz.
Alttaki resimde turksat TRT feederi'i 10.953 GHz dinlemek için ayarladığım (10.853-9.750) 1.204 GHz frekanstaki sinyali gorebilirsiniz. Anteni oynatarak sinyalin kaybolduğunu da gözlemledim.
Bir sonraki hedefim Amator bandtaki EME caçlsan beacon'u yakalamak.

İyi denemeler.

Bias-tee

Turksat Beacon

Bu arada araştırmalarım sırasında öğrendigim birkaç detayı daha paylaşmakta fayda var.
Geniş bandlı uygulamalarda (Örn TV yayını gibi) bir sorun teşkil etmese de, amatör bandda kullanılacağı zaman LNB'nin PLL devresinin iyi olmasında fayda var.
Sanırım eski LNB lerde Dielectric Resonant Oscialltor denilen bir tür osilasyon devresi kullanılıyormuş Bu da frekansın stablitesini olumsuz etkileyen birşey. yeni tip LNB lerde (en adisinden cin malı birşey değil ise) PLL ünitesi, hatta daha üst modellerde TCXO lu modeller bile varmış.
Bu da özellikle SSB gibi dar band sinyalleri dinlerken frekansın kaymasının önüne geçen bir durum.

Şimdilik bodrumda uyumakta olan çanak anten ve LNB yi kullandım bakalim. Ay'ı görebildiğim zaman ay üzerindeki 10 GHz beacon ( DL0SHF) 10.368.025 MHZ teki CW beaconunu duymaya çalışacağım.

Bir sonraki adım ise bir aksilik olmaz ise mart ortası gibi atılması beklenen katar uydusunda bulunan 10 GHz Amatör band transponder.

Dinleme işinde başarılı olduktan sonra , 2.4 GHz bir transverter ile 13cm bandında çalışmaya başlamayı düşünüyorum. Böylece dünyanın 1/3 ünü sürekli gören bir uydu üzerinden haberleşmenin yolunu açmış olacağız sanırım.
Henüz pek etrafta duyulmasa da bence bu geostationary uydu işi amatör haberleşmede başka bir boyuta açılan kapı olacak.
üstündeki transponder aynı anda 50 qsoya izin verecek genişlikteymiş.
Çoğu amatörün elinde "henüz" 2.4 ghz ve 10 ghz cihazlar olmadığı için başlangıçta qso yapmak kolay olsa da zamanla zorlanacağımızı düşünüyorum. Önce girmekte fayda var.


transverter olarak Bulgar bir amatörün yapmış olduğu sg-lab.com adresinde görebileceğiniz iki tip transverter mevcut.

1.2 GHz (bu bandı kullanmak isteyen amatörler için) ve 2.4 ghz amator band transverter. Fiyatlarını sordum.
2.4 ghz cihaz 2Wlık bir çıkış gücüne sahip ( bu frekans için oldukça yüksek bir güç) 210 dolar a satıyormuş.
1.2 ghz lik model ise 180 gibi birşeydi sanırım.
Cihazların üzerinde external 10 mhz girişi, rf-vox ile ptt bağlantısı ihtiyacı duymadan çalışabilme.
bias-tee besleme gibi bir çok özellik mevcut.

Amatör Uydu Kullanımı

OSCAR yani ...Orbital Satellite Carrying Amateur Radio

Bir kısmınız muhtemelen , uydu kim ben kim nerede bende ona harcayacak para, nerede ona ulaşacak cihazlar diyorsunuz..

Oysa elinizde tuttuğunuz cihazlar çok rahatlıkla bu iş için kullanılabilecek cihazlar.

Öncelikle Amatör Uydular nelerdir oradan başlayalım.

Amatör uydular, genelde küçük boyutlarda (Televizyon uydularına göre), maaliyeti düşük tutulmuş, ama arkasında gerçekten bilgili radyo amatörlerinden oluşmuş ekipler tarafından yapılmış uydulardır..
Dünyadaki en büyük Amatör Uydu derneği AMSAT(Radio Amateur Satellite Corporation) desek yalan olmaz sanırım. Bu derneğin yan dernekleri olarak birçok dünya ülkesinde de destek ve geliştirme amacıyla dernekler açıldı.. AMSAT-UK AMSAT-DE ve Türkiye'de TAMSAT gibi bir çok oluşum var.
Bu dernekler aracılığı ile QSO yapılabilecek röle işlevi gören uyduların yanı sıra , araştırma amacıyla bazı sensörler taşıyan CubeSAT denen çok ufak boyda uydular da amatörler tarafından yapılıp uzaya gönderiliyor..

Bu uydular (1 istisnası hariç) LEO (Low Earth orbit) yani , alçak yörünge uyduları.
Yaklaşık 300-400 km yükseklikte dünya çevresinde 24 saat boyunca dönen , ve bu sırada dünyanın her yerinden amatörlerin ulaşabildiği uydular.
Farklı tipte çalışanları var.

Örneğin, bir kısmı FM modülasyonu ile çalışıyor.. (FOX-1B FOX-1D gibi) Crossband röle olarak işlev görüyor. Yani VHF ya da UHF ten yayın yaptığınızda, diğer bandtan dünyaya tekrarlıyor.. Bu sayede, Ankara'dan mandala bastığınızda sesinizi, Moskova'daki ya da Paris'teki amatör duyabiliyor.. Evet hem de el cihazınızla, VHF ya da UHF ten yaptığınız yayını...


Bir Kısmı APRS yayın yapıyor. Hani bir kısmınızın evde arabada kullandığı , biraz pahalı oyuncaklar..Ya da el telsizinizi cep telefonu ya da bilgisayarınıza bağlayarak kullanacağınız paket radyo ya da aprs yazılımı ile de aynı şeyi yapabilirsiniz..

Bunlara en bilinen örnek ISS yani Uluslararası Uzay İstasyonu... Evet.. Birçok ülkenin ortak girişimi ile uzaya gnderilmiş olan ISS üzerinde bir amatör istasyon var. Hatta çağrı adı bile var.. R0ISS.. Biz devlet kurumlarına tanıdıklarımıza, komşularımıza amatörlük nedir diye anlatmaya çalışırken, milyar dolarlık ISS projesine Rus ve Amerikan Uzay istasyonları başta olmak üzere diğer katılımcılar ile beraber amatör band bir istasyon kuruldu. Hatta bozulan bir telsiz geçtiğimiz aylarda dünya'dan gönderilen bir başka telsiz ile değiştirilip aktivitenin devamı sağlandı.
Tabii bu ilk değildi.. Uzun yıllar hizmet verdikten sonra 2001 yılında atmosfere girip yok edilen MİR uzay üssü de yıllarca R0MIR çağrı işareti ile dünya amatörlerine hizmet etti.
Hem R0ISS hem R0MIR ile QSO'su olan şanslı azınlıktanım sanırım..


Bir kısım uydu SSB çalışıyor.. HF telsizlerde gördüğünüz SSB modülasyonu ile.. Yine Crossband çalışıyorlar tabii.

Peki SSB ile FM uydular arasındaki fark nedir derseniz, FM uydularda konuşulan tek bir frekans vardır..Örneğin, FOX-1D uydusu için konuşacak olursak, 435.350 MHz frekansından Uplink yani gönderme yapıp, 145.880 MHz ten dinleme yapılır.. Tek bir frekans, aynı frekansta konuşmaya çalışan onlarca amatör...Avrupa içinde anteni iyi olan, gücü yüksek olan kazanırken, bizim gibi daha nadir istasyonların olduğu bölgelerden uydu geçerken duyulma şansımız daha fazla oluyor..


SSB uydularda ise bir frekans aralığı vardır.. Aynı HF frekans aralığında olduğu gibi, bir sürü amatör birbirinden bikkaç khz aralıkla çağrı yapıp konuşabilir.. Dezavantajı nedir derseniz, El cihazlarında ya da çoğu mobil telsizde SSB yoktur.. Bu modulasyon için ya FT-847, IC-7000, IC-706 , TS2000 gibi all band, all mode bi telsiz, ya da IC-910 gibi, vhf/uhf all mode cihalzardan edinmeniz gerekmekte.. Bir amatör olarak zaten el cihazı hariç, SSB içermeyen bir telsize para vermeyi gereksiz masraf olarak görüyorum. O yüzden, sabit bir cihaz almaya karar veriseniz, tercihiniz her zaman için SSB destekli bir cihaz olsun.


Bu uzun giriş kısmından sonra , gelelim nasıl yaparız, nelere ihtiyacımız olacak..
Öncelikle bu uydular nerede, hangi frekansta bilmemiz gerek..

Bunun için, PC ya da cep telefonlarında bir çok uygulama var..
Android için Oscar isimli uygulama örneğin
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.androidesimple.oscar

Ya da PC için,
Orbitron http://www.stoff.pl/
Gpredict http://gpredict.oz9aec.net/
gibi yazılımlar..
Daha bir çok bu tür yazılım mevcut..Ya da hiç yazılım kurmayayım, web'ten bakayım derseniz
https://www.n2yo.com/ adresini kullanabilirsiniz.

Uydu yazilimlari, her gün güncel uydu pozisyonlarını internet üzerinden günceller. Bu pozisyon bilgilerine keplerian elements denir.
Genelde yazılımda bunlar otomatik yapılır.

Yazılımı kurduktan sonra Lokasyon bilgilerinizi girip bulunduğunuz konum ile ilgili uydu geçişlerini takip edebilirsiniz.
Bu arada bir not düşmek lazım. Amatör radyoculukta lokasyon bilginiz, ev adresiniz ya da Paralel, Meridyen vs bilgileri ile değil, Locator ile takip edilir.
İstasyonunuzun nerede olduğu bilgisini, http://k7fry.com/grid/ adresinden bulabilirsiniz. Buradan alacağınız locator bilginizi istasyonunuzun bir yerine asınız. Çünkü gerek HF gerek V/UHF çalışmalarınızda karşı istasyon lokasyon bilgisi sorduğunda vereceğiniz bilgi buradaki Locator olacaktır.


Evet yazılımı kurduk.. peki ya anten???
Uyduları takip için, en ideal olanı tabii ki, 2 boyutta hareket edebilen yani hem azimuth hem elevasyon takip edebilen yagi antenler.. Bu antenlerden bir tanesini Ankara'da oturan arkadaşlar, Havelsan'ın arkasından geçerken çatısına bakarsa görebilir..Bir diğeri de benim çatımda:)))
Bir örnek video paylaşalım

Ama uydu için böyle pahalı bir sistem çok şart değil. Olsa tabii ki daha iyi olur..

Peki ne kullanabiliriz..
Kazançlı ve 360 dereceye hakim olabilecek bir anten (hatta dual değilse 2 anten) sabit istasyon için ideal.
peki nedir bu tür antenler??

Dual band yagi anten
http://www.amateurradio.bz/4_dollar_satellite_antenna.html adresinde çok ucuza yapılabilecek kolay bir anten var..
Unutmamak gerekir ki yagi anten gibi yönlü bir antende rotor kullanmanız ya da anteni/uyduyu elinizle takip etmeniz gerekir..

Örneğin bir diğeri Dual band bir turnstile anten
http://www.g8seq.com/vhf_antennas.php

Parasitic Lindenblad anten  (bu adreste ornek bir 70cm modeli anlatılmış)

Ya da http://www.oocities.org/w9bci/VHFUHFSatelite.pdf adresinde görebileceğiniz Moxon anten (Normal moxon gibi yatay değil gökyüzne doğru dönük dikkat ederseniz)

Şöyle bir karşılaştırma tablosu eklersek herşey daha net görünebilir. 

Anten Türü	Kazanç (dBi)	Polarizasyon	Yönlendirme	Notlar
Turnstile	~1,5	Dairesel	omnidirectional	Yatay düzlemde uniform kapsama
Lindenblad	~7,47 (3° elevasyon)	Dairesel	omnidirectional	Düşük elevasyon açılarında yüksek kazanç
Çift Moxon	~3	Dairesel	omnidirectional	bir tür turnstile antendir.

Bu tür antenler hem 360 derece kapsama alanına sahiptir hem de aynı anda yatay ve dikey polarizasyona sahiptir. Peki bu ne demek..

Uzaydaki uydu sürekli kendi etrafında döner..
Bu yüzden üstünde bulunan dipol antenler, bazen yatay(horizontal) bazen dikey (vertical) duruma geçer..
Eğer uyduyu evinizde bulunan vertical anten ile (ya da cihaz üstündeki anten ile) takip etmeye çalışırsanız, zaman zaman sinyalin tamamen yok olduğunu fark edersiniz. Bu kayıp uydunun dönmesinden kaynaklı..
Bunu engellemek için ideal olan üstte yazılanlar gibi antenlerden kullanmak. Tabii bu şans yoksa, normal bir vertikal anten de işinizi görebilir.

Arazi ya da açık alanda çalışma şansınız varsa, Arrow anten gibi elde taşınabilecek yönlü bir anten ile de çok rahat QSO yapabilirsiniz.
Örneğin linkteli istasyonu bir inceleyin lütfen..



Antenimiz tamam, ya cihaz??

Birkaç opsiyon mevcut..
Birincisi ve en rahatı tabii ki, Uydu çalışabilmek için özel menüleri de olan TS2000, FT847 gibi cihazlar.. Bir vhf bir uhf anteni bağlayıp qso yapılabilir ve birazdan değineceğim doppler ayarlarını kolaylıkla gerçekleştirebilirsiniz.

İkinci opsiyon Dual band bir telsiz kullanmak.. Benim FT50 ile bir kac qsom mevcut örneğin. Cross çalışabilen bir cihaz yeterli.. Tabi bu tip bir cihaz ile sadece FM QSOlar yapabileceğinizi aklınızdan çıkarmayın.Ayrıca böyle bir cihazda ya Dual Band bir anten kullanmalısınız ya da iki ayrı anten var ise, bir diplexer kullanarak vhf ve uhf antenleri bölebilmelisiniz.

Üçüncü opsiyon ise
İki farklı cihaz kullanmak. Örneğin bir VHF bir UHF telsiz.. Ya da göndermeyi yapmak için bir cihaz, ve dinlemek için bir SDR radyo kullanılabilir.

Peki Bir QSO nasıl yapılır, nelere dikkat etmek gerekir?
Öncelikle, Uydular ile QSO yaparken, doppler etkisi yaşanır. nedir bu doppler etkisi.. yaklaşan, uzaklaşan Ambulans sireninde olduğu gibi, uydu bize doğru yaklaştıkca frekansı değişir.. FM bandında bu çok yoğun hissedilmese de SSB çalışırken genelde tercih edilen telsizin ya da yazılımın yardımıyla bu dopplerı değiştirmektir..FM de ise örneğin 145.850 de çalışan bir uydu için en uzak olduğu anda 145.825 frenaksından konuşurken tepemizdeyken 145.850, en uzak noktasında 145.875 frekansından görüşme yapılabilir.

QSO yaparken önce frekansta çağrı yapan diğer istasyonları takip edin..
QSo hızlı bir şekilde çağrı işaretlerinin değişimi, peşinden her iki istsayonun rapor vermesi ve Locator bilgisini paylaşması ile tamamlanır.

Örneğin,
TA2NC: CQ Satellite, this is TA2NC KM69
TA2NAS: TA2NC this is TA2NAS
TA2NC: TA2NAS you are 59 KM69HU
TA2NAS: RR you are also 59 and my locator is KM65AA
TA2NC: Thank you for qso.73
TA2NAS: 73. Good luck


Locator'un en az ilk 4 karakteri alınmalı. 6 karakter olursa daha iyi tabii ki.

Bu arada uydu qso'ları Duplextir.. Yani cihazınız destekliyor ise, aynı anda hem vhf hem uhf bandlarını dinleyebiliyorsanız, kendi konuşmanızı uydu üzerinden duyabilirsiniz.Bu da frekans ve dopplerinizi ayarlayabilmeniz ya da uyduya ulasip ulasmadiginizi test edebilmeniz için avantajlı olur.

Sıradaki örneğimiz bir Türk istasyondan
TA4LYL bir qso'sunu paylaşmış

Dikkat ederseniz bilgisayar bağlantısı sayesinde telsizin frekansı zaman zaman değişiyor. Uygun doppler bilgilerine göre düzenliyor.

QSO sonrası log programınızda Satellite Modunu seçip qso logunuzu hangi uydu olduğu bilgisi ile girmeniz önemli.
Log tutarken dikkat etmeniz gereken bir diğer şey, Gönderme yani TX frekansının log tutarken kullanılması gerektiğidir.
RX frekansı mecbur değildir.



Yazının başında bir uydu hariç hepsi LEO uydularıdır demiştim. Peki O tek uydu nedir derseniz...
1 ay kadar önce SpaceX firmasi roketleri ile Es'Hail 2 isimli bir TV uydusu yörüngeye oturtuldu..
Bu aynı Hotbird, Turksat gibi sabit konumlu bir televizyon uydusu..Ancak AMSAT derneği , Katar'lı bu firmaya ücretini ödemiş ve uydu üzerine amatör bir transponder koydurmuş.Ve dünyanın ilk sabit konumlu amatör uydusunu yapmış olmuşlar.

Yani Diğer amatör uydular gibi saate bir, birkaç dakikalık qsolar yerine 7/24 qso yapılabilecek bir konumda bulunuyor.. Bu güzel evet..Ama
ama... Uydunun uplink frekansı 2.4 GHz, Downlink yani dinleme frekansı ise 10 GHz bandında olacak.
Dinleme işi kolay. Bir 90 cmlik çanak, bir SDR, bir de LNB ile dinlemeyi çözüyoruz da, gönderme tarafı için en az birkaçyüz euro harcamak gerekiyor maalesef..


Uydu olayı kısaca bu şekilde...
El cihazınız ile Uydu üzerinden başka ülkeler ile konuşmayı siz de deneyin..
Yapılmayacak şey değil.. basit ve güzel bir "gerçek amatörlüğe giriş" aktivitesi olarak en kısa zamanda gerçekleştirmeniz dileğiyle..

Örnek qsolar;

El cihazı ile en rahat takip edebileceğiniz uydular AO-91(Fox1B) ve SO-50 uyduları
AO-91 için frekans bilgileri;
67 HZ CTCSS tonu göndererek ;

https://www.amsat.org/ao-91-commissioned-declared-open-for-amateur-use/
TX RX
Uydu Doğarken (AOS) 435.240 MHz 145.960 MHz
Yaklaşırken 435.245 MHz 145.960 MHz
Tepedeyken 435.250 MHz 145.960 MHz
Uzaklaşırken 435.255 MHz 145.960 MHz
batarken (LOS) 435.260 MHz 145.960 MHz


SO-50 (SaudiSAT) uydusu için
67 Hz CTCSS ile
TX RX
145.850 MHz 436.795 MHz


FM uydular genel listesi;
https://www.amsat.org/fm-satellite-frequency-summary/

SSB uydular Frekans Listesi
https://www.amsat.org/linear-satellite-frequency-summary/

APRS/Dijital Uydular genellikle 145.850 frekansından yayın yapmakta
Burayı monitör ederseniz birkaç saat içinde bir uydu geçişi duymanız çok olası.

Bu frekanslarını takip edebilir ve uyduyu kendiniz duymayı deneyebilirsiniz.
Duyduktan sonra bir qso da yaparsınız belki.neden olmasın??

VHF Propagasyon Türleri

Meteor, Uçak, Yağmur damlaları (Mikrodalga) yansıtmalarının haricinde, zaman zaman 21-28 MHZ i de etkileyen , ancak daha yoğunlukla 6m (50 MHz) ve 2m bandlarını (Elbette bazıları 10 GHz e kadar)  etkileyen atmosferik olayları kabaca inceleyelim.

Tropo;

Normal şartlarda iyonosferi delip uzaya kaçan VHF ve UHF sinyallerinin, atmosferin en alt katmanı olan troposferde (yerden yaklaşık 10-15 km yüksekliğe kadar) meydana gelen hava olayları nedeniyle bükülerek veya yansıyarak geri dönmesi olayıdır.

1. Tropo Scatter (Troposferik Saçılma)

1950'li yıllarda, askeri haberleşme uyduları henüz yaygınlaşmamışken uzak mesafe iletişimi için kullanılan temel yöntemdir. Sinyalin troposferdeki yoğunluk farklarına ve düzensizliklere çarpıp her yöne "saçılması" prensibiyle çalışır. Bu yöntemle, normal görüş mesafesinin çok ötesindeki istasyonlarla sürekli bir iletişim bağı kurulabilir.

2. Tropo Ducting (Troposferik Kanal Oluşumu)

RF sinyalinin, farklı sıcaklıktaki hava kütlelerinin üst üste binmesi (sıcaklık terselmesi) sonucu oluşan bir "hava tüneli" içinde, sanki bir fiber optik kablonun içinden geçiyormuşçasına uzaklara taşınmasıdır.

• Menzil: Ducting oluştuğunda, normalde 50-80 km olan görüş mesafesi 1000-2000 km ve üzerine çıkabilir. Özellikle deniz üzerindeki sakin ve sıcak havalar bu tünel etkisini tetikler.

• Belirtiler: Kıyı şehirlerinde yaşayanlar, televizyonlarında aniden beliren yabancı kanallar veya radyolarındaki uzak mesafe istasyonları sayesinde bu durumu fark edebilirler.

Genel Özellikler

• Mevsimsellik: Her mevsim görülebilse de, yüksek basınç sistemlerinin hakim olduğu bahar ve yaz aylarında çok daha aktif ve güçlüdür.

• Karakteristik: Sinyaller genellikle oldukça kararlı ve güçlüdür. Özellikle VHF ve UHF bantlarında amatör telsizcilerin beklenmedik DX (uzak mesafe) görüşmeleri yapmasını sağlar.

Sporadic E

Es olarak adlandırılan bu fenomen, iyonosferin E tabakasında (yaklaşık 90-120 km yükseklikte) aniden ortaya çıkan aşırı yoğun iyon bulutlarıdır. "Sporadik" (beklenmedik) ismini, oluşum zamanının ve yerinin tam olarak kestirilememesinden alır. Günümüzde bu bulutların, üst atmosferdeki şiddetli rüzgarların meteorik metal iyonlarını sıkıştırması sonucu oluştuğu bilinmektedir.

Frekans Aralığı ve Etkisi: Bu yüklü bulutlar, 21 MHz’den başlayarak VHF frekanslarına kadar olan dalgaları bir ayna gibi yansıtabilir. Genellikle 144 MHz (2 metre) bandına kadar etkili olur; nadiren 200 MHz sınırını zorladığı görülmüştür. Özellikle 28 MHz (10 metre) ve 50 MHz (6 metre) bantlarında sinyallerin çok güçlü, neredeyse yerel istasyon kalitesinde duyulmasını sağlar.

Mesafe ve Zamanlama: Tek bir yansıma (atlama) ile yaklaşık 2300 km mesafeye kadar görüşme imkanı sağlar. Bulutların dizilimine bağlı olarak gerçekleşen çift atlamalı (double-hop) durumlarda ise bu menzil 4500 km ve üzerine çıkabilir. Kuzey Yarımküre için en verimli dönem Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarıdır; ancak kış ortasında (Aralık-Ocak) kısa süreli "minör" açılımlar da görülebilir.

Karakteristik: Es açılımları başladığında, normalde tamamen sessiz olan VHF bantları bir anda uzak mesafe istasyonlarının çağrılarıyla dolar. Sinyaller genellikle çok stabildir ve "FM" kalitesinde net bir ses duyulur.

FAI (Field-Aligned Irregularities)

VHF frekanslarında (özellikle 50 MHz ve 144 MHz) gözlemlenen bu anomali, iyonosferdeki serbest elektronların Dünya’nın manyetik alan çizgileri boyunca hizalanarak düzensizlikler oluşturmasıyla meydana gelir. Genellikle gün batımı civarında ve Sporadik-E (Es) sezonunda (Mayıs-Haziran ayları) daha sık görülür.

Sinyal Yönlendirme: FAI yansımalarında en ilginç nokta, istasyonların antenlerini birbirine değil, manyetik alan çizgilerine dik açı yapacak bir yansıma bölgesine çevirmeleridir. Örneğin; iki istasyon arasında 30 ila 110 derecelik bir "offset" (sapma) oluşabilir. İtalya'daki bir operatör, İsviçre ile görüşmek için antenini doğrudan İsviçre'ye değil, iyonosferdeki yoğunlaşmanın olduğu farklı bir yöne çevirmek zorunda kalabilir.

Mesafe ve Karakteristik: FAI, sinyalin yönünü değiştirerek normalde "ölü bölge" olarak kabul edilen mesafelere ulaşmasını sağlar. Sinyaller genellikle çok güçlüdür ancak iyonosferdeki dalgalanma nedeniyle karakteristik bir cızırtı (distortion) veya bozulma içerebilir. Çok uzak mesafeli (5000+ km) görüşmelerde ise FAI genellikle TEP gibi diğer yayılım türleriyle birleşerek bir "köprü" görevi görür.

TEP: Trans-Equatorial Propagation (Trans-Ekvatoral Yayılım)

TEP, iyonosferdeki anomalilerin ekvatoral düzlem üzerindeki etkisidir ve özellikle VHF/UHF operatörleri için "kutsal kâse" niteliğindedir. Yaygın olarak bilinenin aksine açılımı Trans-Equatorial Propagation şeklindedir.


Bu yayılım türü, radyo dalgalarının iyonosferin ekvator üzerindeki aşırı yoğunlaşmış bölgelerine çarpıp, yer yüzeyine değmeden (tekrar yansıma yapmadan) karşı yarım küreye ulaşmasıyla gerçekleşir.

• Manyetik Eşlenik Şartı: Görüşme yapacak istasyonların ekvatora yaklaşık olarak eşit mesafede ve aynı (veya birbirine çok yakın) boylam üzerinde olması gerekir.

• Mevsimsel Döngü: En yoğun ve stabil açılımlar ekinoks dönemlerinde (21 Mart ve 21 Eylül) ve bu tarihlerden sonraki 1-2 aylık süreçlerde yaşanır.

• Zaman Dilimi: Genellikle yerel saatle güneş batımından sonraki ilk birkaç saat içinde pik yapar.

Türkiye'nin coğrafi konumu, manyetik eşlenik olarak bizi doğrudan Güney Afrika (ZS) ve çevresindeki bölgelere bağlar. Güneyimizde kara parçası az olsa da, Güney Afrika istasyonları TEP için en önemli partnerlerimizdir.


VHF Denemeleri: Özellikle 6 metre (50 MHz) ve nadiren de olsa 2 metre (144 MHz) bantlarında, dijital modlar (Q65 gibi) veya WhatsApp üzerinden randevulaşarak bu açılımları yakalamak mümkündür.

Genelde ekinoks zamanı ve sonrasında her akşam Afrika ve Avrupa'dan bir çok istsyon 144.192 frekansinda Q65D/30 sn olarak denemelerine devam etmektedir. 


Sinyal Karakteristiği: TEP ile gelen sinyaller genellikle kuvvetlidir ancak karakteristik bir "flutter" (titreme/dalgalanma) etkisine sahiptir.

TEP sadece VHF bantlarında değil, HF bantlarında (özellikle 10 metrede) da çok etkilidir. Bazen HF bantlarında Güney Afrika istasyonlarını, diğer yönlerden gelen sinyallere göre çok daha berrak ve güçlü duymamızın temel sebebi bu özel ekvatoral yayılımdır.


Küçük Bir İpucu: Eğer 10 metre (28 MHz) bandında Güney Afrika istasyonları "su içindeymiş gibi" titreyerek geliyorsa, bilin ki TEP kapısı ardına kadar açılmıştır!

Iyonoscatter:

Iyonosferden yansıtma , özellikle alt VHF bandlarında kullanılır. Her mevsim oluşur. 50 ve 70 mhz bandlarında sıklıkla kullanılır ve 2000 km civarı menzili vardır.

Aurora

Kuzey ışıklarından yansıtma.. Tabii ki ışıktan yansıtmıyoruz. Kuzey ışıklarının sebebi olan yüklü bulutlardan yansıtma olarak ta bilinir. VHF bandlarını olduğu gibi HF bandlarını da yansıtabilen bu yüklü bulutlar sayesinde , bazen hiç beklenmedik açılımlar yakalanabilmektedir.
Maalesef ülkemizden sadece HF olarak faydalanabiliyoruz. Ama avrupa'nın çoğu ülkesinde VHF için de kullanılabilmekte.