Bu uydu ile ilgili diğer yazılarımda, göndermek için bir transverter ya da upconverter
kullanabileceğimizi,
Dinlemek için de basit bir SDR alıcı ve bilgisayar kullanabileceğimizi anlatmıştım.
Daha önce transverterlarını kullandığım transverter-store.com adresinde bu uyduyu yine telsizimizden dinlemek için (Herhangi bir bilgisayar ve sdr ye ihtiyaç duymadan) bir downconverter satılmaya başlamış.
hem LNB'nin bias-tee beslemesini yapabilirsiniz, hem gelen sinyali 144 MHz e indirip normal LEO amatör uydularda yaptığınız gibi QSO yapabilirsiniz.
Kabaca ,
dxpatrol veya sg-lab.com adreslerinden alacağınız transverter ile, 430 MHz'ten tx yapıp (2.4 GHz'e çevrilecek) , mandalı bıraktığınızda , yukarıda linkini verdiğim cihaz sayesinde, 144 mhz ten RX (önce LNB ile 10 ghz'ten 740 MHz'e sonra oradan 144 e inecek) yapabilecek, arabanın bagajına koyacağınız bir adet 60cm lik çanak ile, dünyanın 1/3 ü ile QSO yapma şansı bulabileceksiniz.
Tabii, önce bu frekansları kullanmak için izin lazım..
Bir proje olarak basit bir transverter ile nasıl Oscar 100 uydusu ile çalışılabilir onu anlatmaya çalışacağım.
Aslında bu proje aynı mantık ile başka frekanslar için de transverter yapmaya uygun bir proje.
Projede kulanacağımız cihazlar;
HMC213 Mikser: GaaS bir mikser kartı.
1.5-4.5 GHz arası çalışabiliyor.
IF katı DC'den 1.5 GHz e kadar destekliyor. Fİyatı yaklaşık 18 USD.
HMC213 Mixer
SPF5189z 50 MHz- 4 GHz arası güçlendirici. Fiyatı yaklaşık 9 USD.
SPF5189z LNA
ADF4351 35 MHZ 4400 MHz arası synthesizer. İçinde entegre VFO katı da olduğu için yazılımsal olarak programlanabiliyor. İstediğiniz frekansta çıktı üretebiliyor. (25 USD)
Programlamak için bir arduino ve 5V-3.3V voltage converter işinizi görecektir. İnternette konu ile iligl bir çok doküman mevcut. Bu yüzden fazla detaya girmiyorum.
Cihazın iki adet clock çıkışı ve bir opsiyonel external clock girişi mevcut.
Cihaz üzerindeki frekans kararlılığını yeterli bulmayanlar ya da ghz mertebesinde çalışanlar için 10 MHz external Clock kullanmak faydalı olacaktır.
Bu konuda da Leo Bodnar GPSDO tavsiye edebilirim. Şart değil ama, olması güzel olacak bir cihaz.
Bandpass filtre olarak ta, bakır boru kapaklarından yapılan çok ucuza filtreler imal edebileceğiniz gibi, bu linkte olduğu gibi hazır microstrip filtre de kullanabilirsiniz. Fiyatı 8 dolar.
Temel olarak blok diagramı şu şekilde olacaktır.
İlk elemanımız Elimizde bulunan SSB cihazımızda kullanmayı tercih edeceğimiz IF frekansı.
28-50-144-430 gibi bir tercihte bulunabilirsiniz.
Öncelikle buradan gelen sinyali, Mikser katımızda kullanabileceğimiz kadar zayıflatmamız gerekiyor.
Bu yüzden 10 dB civarına düşürecek bir zayıflatıcıdan geçirmeliyiz.
Mikserin LO (Local Oscillator) beslemesini bir Arduino ya da Pic ile kontrol edebileceğiniz ADF4350 ya da ADF4351 ile sağlıyoruz.
Eğer elinizde GPSDO yani, bir GPS alıcısından 10 MHz lik hassas sinyal üretebilecek external clock besleme var ise, ADF4351 de ürettiğiniz sinyali SPF5189Z ile mikserde çalışabilecek kadar güçlendirerek 2.4 GHz bandına ulaşabiliriz.
Peki değerler ne olacak?
28 MHz için 2400-28 = 2372 MHz
50 MHz için : 2350 MHz
144 MHz için : 2256 MHz
430 MHz için: 1970 MHz
Eğer bir harici 10 MHz kaynağınız yoksa ADF4351'in frekans kararlılığı frekans yükseldikçe bozulacaktır.
Bu durumda çift mikser kullanarak , örneğin 28 mhz için 1186 mhz x2 şeklinde katlanarak kararlılık biraz daha yüksek tutulabilir. İlave olarak bir HMC213 ve LNA kullanmanız gerekecektir.
Kabaca hesaplar isek,
Elinizde HF/V/UHF bir cihaz olduğunu var sayarsak,
60 dolara mal olacak bir proje.
GPSDO hariç olacak şekilde gayet uygun bir maaliyet.
GPSDO zaten, modern tum telsizlerin kullandığı bir teknoloji. Yeni nesil SDR radyoların tamamına yakını external reference clock girisine sahip.
Ayrica, eğer var ise kullandığınız neredeyse tüm, spektrum analyzer cihazları bu tür bir external clock ile tam kalibre olarak hassas frekans ölçümü yapabilmekte.
Yüksek frekans çalışan tüm amatörlerin elinde olması gereken demirbaş bir cihaz.
Evinizde bir HF telsiziniz var diyelim.
0-30 çalışıyor.
Bu telsiz ile ister 50 MHz ister, 2m (144 MHz), ister 70cm (430 MHz) çalışabilirsiniz desem ne dersiniz?
Evet transverter denen cihaz, sizin telsizinizden çıkan sinyalleri başka bir banda çeviren, aynı şekilde başka band'tan gelen sinyalleri tekrar geri cihazınızın frekansına çeviren bir cihaz.
Cihazdan gelen örneğin 28.000 MHZ bir sinyal, 116 MHz'lik bir LO sinyali ile mixlenir ise, 144.000 dan çıkış yapar.
Ya da LO frekansı 22 Mhz seçilir ise, 50.000 MHz ten çıkış yapabilir.
Çok kabaca bu devrenin önüne sinyali mixer devresinin algılayabileceği kadar düşürecek bir attenuator yani zayıflatıcı, çıkışına da bir filtre ve güçlendirici bir amplifikatör katı eklerseniz, bir transverter yapmış olursunuz.
Tabii değişik bütçelere hitap eden farklı transverterlar mevcut.
Transverterların çeşitli avantajları da var.
Örneğin, transverter'ı anteninize yakın bi noktaya yerleştirebilir, daha düşük frekanstan daha az kayıp ile sinyali istasyonunuza taşıyabilirsiniz.
Ya da yukarıdaki örnekteki gibi , cihazınızda olmayan frekansları kullanma imkanı bulabilirsiniz.
Genelde kullanıldığı alanlardan biri de yüksek frekans haberleşmesi. Çoğu cihazda UHF bandlarından daha fazlası bulunmuyor (Birkaç modelde 1.2GHz mevcut o kadar)
Oysa bu tür bir transverter kullanarak 2.4 GHz 5 GHz 10 GHz gibi bandları kullanmanız olası.
Evinizde bir HF cihazınız, bir FM VHF cihazınız var ama, VHF SSB mi çalışmak istiyorsunuz??
Yine yardımınıza koşan transverter oluyor.
VHF uzak mesafesine ilk başladığımda evdeki TS-480 HX telsizim ile SSB VHF kullanabilmek için bu tür bir transverter aldım. TS-480'in menülerinde dolaştıysanız , bir transverter on seçeneği mevcuttur.
Bu seçeneğe girdiğinizde sizden transverter offset frekansı girmenizi ister. Buraya 144 girerseniz,
cihazınızdan çıkan rf sinyali 28.000 iken cihaz 144.000 yazar ekranında. Bu da kolay kullanmanızı sağlar.
Ayrıca , cihazınızda bulunan tüm modları , (SSB, CW, AM, FM gibi..) bu yeni frekans bandınızda kullanabilmenizi de sağlar.
Örneğin aşağıdaki kısa videoyu TS-480 ile bir VHF uydu dinlerken kaydetmiştim. Ekrandaki frekansa dikkat edin.
TS-480 ile transverter kullanımı
Burada cihazın çıkışına transverter bağlı. HF cihazın çıkış gücü 5W. Girdiği transverter ile VHF e dönen sinyal, yaklaşık 14-15W civarına kadar çıkabiliyor.
benim çalışma sistemim başlangıçta şu şekildeydi.
TS-480 / transverter / 200W PA
Yukarıdaki setup ile, gerek tropo ve SporadicE ile , gerekse meteor scatter yöntemi ile yüzlerce qso yaptım. VHF bandından Almanya'ya kadar görüştüm.
Kullandığım cihaz http://transverters-store.com/144mhz.htm adresinde görebileceğiniz Ukraynalı bir amatörün yaptığı cihaz.
Ben çok memnun kaldım. Cihazının peşinde, çok temiz çalışan, bir arıza durumunda hem online hem cihazı gönderir iseniz ücretsiz tamir eden bir amatör. Teknik sorularınızı da sıkılmadan cevaplıyor.
Kutusuz hali 45 USD gibi bir rakama, kutulanmış tak - çalıştır tarzı hazır kutuyu ise 75 $ a satıyor.
Ayrıca cihaz girişinde BF998 ile yapılmış bir preamp katı da mevcut ve bu cihazın duyma hassasiyetini piyasadaki çoğu telsizden (özellikle çok övülen Aselsanlardan bile ) çok daha iyi hale getiriyor. Cihazın tam devre şeması web sayfasında var. Ben çizerim yaparım diyecek amatörler kendi cihazlarını sıfırdan üretebilir.
Transverter Store 28-144 Mhz
Tabii, bunun yanında çok daha yüksek kalitede profesyonel cihazlar da mevcut.
Amerika'da Downeast Microwave, SSB Electronics gibi markalar öne çıkarken, Avrupa'da VHF ten GHZ bandlarına kadar çalışan Kuhne Electronics oldukça kaliteli ürünler ortaya çıkarıyor.
Kuhne 144 Pro Transverter
Kuhne 1296 (1.2 GHz) Transverter
Özellikle yüksek frekans (genelde GHz) çalışan cihazlarda frekans hassasiyetini artırmak için, kristal yerine TCXO/OCXO gibi özel kristaller kullanılmakta ve/veya GPSDO tarzı, çok yüksek hassasiyetli 10 MHz harici sinyaller kullanılarak mix işlemi yapılmakta.
Tabii bu tür cihazlar birkaç yüz dolardan başlıyor. Birkaç bin dolara kadar bile çıkabiliyor. Gerçekten "profesyonel" amatör istasyonlarda görülebiliyor.
GPSDO nedir nasıl yapılır ne işe yarar tarzı bir yazıyı da ileride paylaşmayı planlıyorum.
