Türkiye Güncel Band Planı

Merhaba, Özellikle 50 MHz ve üzeri band planı IARU 1 Bölge'de kabul edilen planlamaya göre, ülkemizde aşağıdaki gibidir.

Bu band planı haricinde kullanım, Türkiye'deki band planına aykırı bir çalışma olacaktır.
Başka ülkelerde farklı frekans aralıkları farklı amaçlar ile belirlenmiş olabilir. O yüzden herhangi bir modülasyon tipi ve frekans kullanmadan önce bulunduğunuz ülkenin band planını incelemeniz önemlidir.

Açıklamalar:

• Ülkemizde FM modülasyon band genişliği 20 khz'ten 12 Khz'e indirilmiştir. Bu yüzden cihaz ayarlarında band genişliğinin Narrow-FM olarak tutulması önemle rica olunur.
• MS/EME ve Uydu Haberleşme Frekanslarında kesinlikle Lokal (Modülasyon tipinden bağımsız) görüşme yapılmamalıdır.
• 25/20  12.5/12 Khz tabirleri aslında aynı aralığı işaret etmektedir. 25 Khz olan Channel Spacing yani iki frekans arası olması gereken en küçük aralık, 20 khz Channel Width ise, bu kanal içinde cihazınızın kullanacağı maksimum band genişliğidir.

EME: Earth-Moon-Earth :Dünya-Ay-Dünya haberleşmesi
MS: Meteor Scatter :   Meteor Yansıtma Haberleşmesi
MGM: Machine Generated Modulation:  Bilgisayar aracılığı ile yaratılan Modülasyon Tipleri (FSK, JT65,FT8, Dİjital Beacon gibi)
WSPR: Weak Signal Propagation Reporter:  Zayif Sinyal Beacon 
SSTV: Slow Scan TV
ATV: Amateur TV
DV: Digital Voice: C4FM, DMR, DSTAR vs..

50-52 MHz Band Planı

• Bu band sadece A ve B sınıfı amatörlere açıktır.  C sınıfı amatörler kullanamaz
• Bu bandta 75w Max çıkış gücü kullanılabilir.

Frekans	Band Genişliği	Mod	Açıklama
50.000-50.100	500 Hz	CW	50.000-50.010 arası Senkronize Beacon Projesi için ayrılmştır. 50050-50100 CW Aktivite aralığı (çağrı frekansı 50090)
50.100-50.200	2700 Hz	CW/SSB	50.100-50.130 Kıtalararası (DX) (Çağrı frekansı 50110)
			50.130-50.200  Uluslararası (Yakın mesafe)  Çağrı Frekansları
			50.150 Uluslararası SSB Genel Çağrı Frekansı
50.200-50.300	2700 Hz	CW/SSB	Genel Amaçlı  Çağrı Aralığı (MS Digital Çağrı aralığı)
50.300- 50.400	2700 Hz	CW/SSB/MGM	EME / MS Aktivite Aralığı
			50.310 -50.320 EME Aktivitesi
			50.320-50.380 MS Aktivitesi
			50.313 FT8 Kıtalararası DX Çağrı frekansı 50.323 FT8  Uluslararası (Yakın mesafe) Çağrı frekansı
50.400 - 50.500	2700 Hz	CW/MGM	Beacon Frekansları
50.500 - 52.000	12 kHz	Tüm Modlar	50.510 SSTV
			50.600 RTTY
			50.620- 50.700  DV Frekansları
			51.210 - 51.390  FM/DV Röle Giriş Frekansları
			51.410- 51.590 FM/DV Simpleks Çağrı Frekansları
			51.510 FM Simpleks Genel Çağrı Frekans
			51.810 - 51.910 FM/ DV Röle Çıkış Frekansları

144-146 Mhz Band Planı

• Bu band A B ve C sınıfı amatörlere açıktır.
• Lisans sınıfı fark etmeksizin, el cihazlarında Maksimum 5W güç sınırı geçilemez.
• A ve B sınıfı amatörler bu bandta 400W PEP güce kadar çıkış yapabilir. 
• C sınıfı amatörler sabit cihazlar dahil 5W gücü geçemezler.

Frekans	Band Genişliği	Mod	Açıklama
144.000-144.025	2700 Hz	CW/SSB	Uydu Downlink frekansları
144.025-144.100	500 Hz	CW/MGM	CW Haberleşmesi (EME /MS ve Lokal)
144.100-144.150	500 Hz	CW/SSB	EME (Dünya-Ay-Dünya) Haberleşmesi SSB/SSB Dijital
144.150-144.400	2700 Hz	SSB	CW-SSB-SSB Dijital (Uzak Mesafe Haberleşmesi)
			144.174 MHz FT8 Çağrı Frekansı 144.200 MHz Genel MS SSB Çağrı Frekansı
			144.300 MHz SSB Genel Çağrı Frekansı
			144.360 MHz MSK144 MS Çağrı Frekansı
			144.370 MHz FSK441 MS Çağrı Frekansı
144.400 - 144.490	500 Hz	CW/MGM	Propagasyon Beacon Frekansları
144.490-144.500	500 Hz	CW/MGM	Kişisel WSPR Beacon frekansları Guard Band
144.500- 144.795	20 Khz	Tüm Modlar	Tüm Modlar
			144.500 MHz Dijital Görüntü Aktarımı (SSTV, ATV(SSB)  vs)
			144.600 MHz Data Genel Frekansı  (MGM, RTTY vs)
			144.630 - 144.690 Linear SSB Transponder Giriş ve Çıkışları
			144.700 Fax
			144.750 ATV (FM)
144.795- 144.9625	12 Khz	MGM	Dijital Modlar
			144.800 APRS
			144.850-144.975  Echolink
145.000-145.194	12 Khz	FM/DV	VHF Röle Giriş frekansları (FM/DV)
145.194-145.206	12 Khz	FM/DV	Uydu Uplink Frekansları (ISS 145.200)
145.206-145.5625	12 Khz	FM/DV	FM/DV  Simpleks Çağrı frekansları
			145.2375 FM/DV Internet Gateway
			145.2875 FM/DV Internet Gateway
			145.3375 FM/DV Internet Gateway
			145.375-145.425 DV Simpleks Çağrı frekansı
			145.500 FM Genel Çağrı frekansı
145.600- 145.7935	12 Khz	FM/DV	VHF Röle Çıkış frekansları (FM/DV)
145.794-145.806	12 Khz	FM/DV	Uydu Haberleşmesi
145.806-146.000	12 Khz	Tüm Modlar	Uydu Haberleşmesi

  

430-440 Mhz Band Planı

• Bu band A B ve C sınıfı amatörlere açıktır.
• Lisans sınıfı fark etmeksizin, el cihazlarında Maksimum 5W güç sınırı geçilemez.
• A ve B sınıfı amatörler bu bandta 400W PEP güce kadar çıkış yapabilir. 
• C sınıfı amatörler sabit cihazlar dahil 5W gücü geçemezler.

Frekans	Band Genişliği	Mod	Açıklama
430.200-430.700	20 KHz	FM/DV	FM/DV Röle Giriş Frekansları
430.700 -431.550			Amatör Band Değildir
431.550- 431.825	20 Khz	FM/DV	FM/DV Röle Giriş Frekansları
432.000-432.025	500 Hz	CW	EME Haberleşmesi
432.025-432.100	500 Hz	CW/MGM	MS/EME haberleşmesi
432.100-432.400	2700 Hz	CW/SSB/MGM	MS/Uzak Mesafe SSB Haberleşmesi
			432.200 SSB Genel  Çağrı Frekansı
			432.300 MSK144 Çağrı Frekansı
			432.370 FSK441 çağrı Frekansı
432.400-432.490	500 Hz	CW/MGM	Beacon Frekansları
432.500-432.975	12 kHz	Tüm Modlar	432.500 APRS
			432.600 RTTY
			432.700 Fax
433.000-433.395			Amatör Band Değildir
433.400-433.575	12 kHz	FM/DV	Echolink ve Simpleks Frekanslar
			433.450 DV Simpleks Çağrı Frekansı
			433.500 FM Simpleks Çağrı Frekansı
433.600-434.000	20 Khz	FM/DV	AFSK/Digital Haberleşme (Link)  Kanalları
434.000-435.000			Amatör Band Değildir
435.000-438.000	20 Khz	Tüm Modlar	Uydu Haberleşmesi
438.000-439.150			Amatör Band Değildir
439.150-439.425	20 Khz	Tüm Modlar	FM/DV Röle Çıkış Frekansları

Hangi telsizi almaliyim??

Baslığa bakınca yeni başlayan biriyseniz , işte aradığım cevaplar diye düşünmüş olabilirsiniz..

Ancak içerik biraz daha farklı.

Hangi telsizi almalıyım sorusunun herkese göre farklı cevapları vardır...

Nasıl mı??

Hangi aracı almalıyım diye sorsa biri, verebileceğiniz cevaplar, rüzgarı hissetmek istiyorum diyene motosiklet veya cabrio araba, dağa bayıra çıkıyorum diyene arazi aracı, mobilyalarımı taşımak istiyorum diyene kamyonet, inşaata kum çekeceğim diyene ise damperli kamyon modelleri arasından seçer söylersiniz..

Sonra bu seçenekleri, kişinin bütçesine, zevklerine göre daraltırsınız değil mi??

Telsiz işi de böyle diyebiliriz..

Burada konu ikiye ayrılıyor..
Amatör telsizci olanlar ve olmayanlar...

Önce amatör telsizci olmayanlara cevap vereyim.. Dağcılık, kamp, arazi aracı, yamaç paraşütü gibi hobilerinizde haberleşmek için telsiz kullandığınızı ve sık sık ne alsak diye düşündüğünüzü forumlardan görüyoruz..
Maalesef, elinizdeki seçenekler oldukça kısıtlı..

Birincisi PMR denen, nispeten düşük güçlü, sabit antenli ve belirli bir kanal sayısına sahip genel olarak walkie-talkie olarak ifade edebileceğimiz telsizler..

446 MHz te çalışan bu cihazlar kısa mesafelerde oldukça iyi iş görebiliyor.. Herhangi bir lisans sınav vs gerektirmiyor ve fiyatları oldukça uygun... Tek dezavantajı mesafesinin görece kısa olması.
Açık arazide kilometrelerce konuşmanız mümkün, ancak ormanlık alan ya da şehiriçi, vadi dibi gibi yerlerde 400-500 metrede bile kalabilir..Ama legal olarak kullanabilirsiniz.

İkincisi halk bandı ya da CB denen, eskilerin "arkadaş arıyorum arkadaş" sohbetinden hatırlayacağı band..

Bu band 27 MHz yani HF bandında yer alır.. dalga boyu uzun olduğundan antenleri de nispeten büyüktür. PMR gibi gömlek cebinize sığmayacaktır.. Ama şartlar uygun olduğunda uluslararası görüşme bile yapmanıza izin verecek kadar uzun menzillidir..

Amatör olmayan arkadaşların seçebilecekleri iki tip bu..
Bunun yanında, taksi durakları, şirketler gibi kurumsal yerler parasıyla frekans ve röle kiralayabilir ve kullanabilir. Bu ayrı bir konu tabii ki.

Bu seçenekler dışında alacağınız tüm telsizler yasa dışıdır..

Amatör bandları ya da diğer lisanslı kullanım gerektiren bandları kati surette kullanamazsınız.
Ben dağ başındayım kim nereden bilecek demeyin.. Rastgele seçip konuştuğunuz frekans bir röle giriş frekansı, bir uydu uplink frekansı ya da weak signal çalışan birinin o sırada kullandığı bir frekans olabilir. ve çok çok uzaklardan duyulabilirsiniz..Bu yüzden.. yasal olanda kalın.



Peki amatörler ne yapacak??

Bu ayrı bir dünya...

Amacınız ne??
Bir el telsizim olsun. Bir şapka takayım.. Bir de çağrı işaretim olan bir yelek, etrafta Afadcı gibi gezeyim diyorsanız, size tek lazım olan bir el cihazı...dual band ya da benim daha çok param var diyorsanız DMR destekli bir cihaz...

Yok, bu işe hem gönül hem para vereceğim diyorsanız seçenekleriniz onbinlerce dolara kadar gidebilir...

Neler olabilir..

Bir kere, el cihazı şehir içi sohbet yapmaktan daha fazla bir işe yaramayacaktır.. Acil durumlarda tabii ki faydası olacaktır ama, bir hobi olarak amatörlüğü seçtiyseniz sadece el telsizi sahibi olmak,  sizi bu hobi okyanusunda sadece bir deniz kabuğu sahibi olmaya benzetir.. Evet el cihazı olmalı, ama tek bu yeterli değil..

İkinci aşama, HF cihazlar...

Evet dış dünyaya açılmak, devasa anten boyları nedeniyle komşuların dikkatini çekmek, uluslararası görüşmeler, sertifikalar toplamak için , şehir içi haberleşmede pek ihtiyaç duymayacağınız, propagasyon, fading, bol bol Q kodu kullanmanızı gerektirecek ve sizi biraz daha hobinin içine dahil edecek bir kısmı bu hobinin..

E iş buraya gelince para harcamaya başlanıyor tabii ki..
Ortalama bir HF cihaz, ikinci el bile alsanız 4-5000 tl civarından başlıyor.. yukarılara doğru gidiyor.
Bunun bir de güç kaynağı , anten tuneri, koaksiyeli, kulesi, anteni, rotoru vs var ki....Gerçekten "istekli" olmayı gerektiriyor..

Ama asıl eğlence de orada...

Sonra bu da yetmiyor.. Bu sefer gerekli test ekipmanları, swr metreler, spectrum analyzerlar, signal generatorler falan derken bakmışsınız elektronik ve RF konusunda bilgileriniz iyice artmaya başlamış.. İşte bu saatten sonra asıl amatör olmaya başlıyorsunuz..

Çünkü bu hobi telsizle konuşmak değil.. RF ve RF tabanlı haberleşme sistemleri üzerine kendini geliştirme hobisi...Anahtar kelime bu.. kendini geliştirme.. Geliştirmiyorsanız, lisansınız olsa da gerçek anlamda bir amatör değilsiniz..

E bu kadar şey anlattınız.. Hani marka model diyorsunuz değil mi...
Size gidin şu markayı satın alın diyemem..
Ama ne almamanız gerektiğini söyleyebilirim..

Icom, Kenwood, Yaesu.. son zamanlarda SDR ile duyulmaya başlayan Elecraft gibi modeller zaten bu işin Mercedes, BMWsi...Kötü ürün alamazsınız desek yeri.. Sadece kişisel zevklerinize göre model seçersiniz..Sadece FM olsun.. HF olsun. dual band olsun. DMR'ı olsun.. SSB desteği olan 2m cihaz olsun, düşük güç olsun, yüksek güç olsun  gibi bir çok seçeneğe uygun model mevcut..

Bundan sonra uzak doğu markaları (aslında diğerleri de japon ama olsun) geliyor.. Bunlar da kalite kalite ayrılabiliyor..

Peki hangisini almayalım?

Baktım Baofengler var.. 20-30 dolara. alayım mis gibi diyorsunuz değil mi? Bu hobi de o kadar pahalı değilmiş diyorsunuzdur aynı zamanda..

Maalesef.. Hep karşımıza çıkan gerçek...Ucuz etin yahnisi yavan olur...

Aynı işi yaptığı söylenen Japon markası 200-300 dolarken bu alet nasıl 20-30 dolara satılıyor?? Bir düşünün derim..Sadece ucuz iş gücü ucuz malzeme mi.. Maalesef o kadar basit değil..

Size aşağıda ARRL nin yayınlamış olduğu bir tabloyu paylaşayım.. Kendiniz görün..
ARRL amerikan telsiz amatörlerinin bağlı olduğu en büyük dernek. Hatta dünyadaki en tanınmış amatör dernek diyebiliriz..
Çok ciddi çalışmaları var.
Aşağıdaki tabloda bazı markaların kaç tane standarda uyabildiği ile ilgili bir çalışma yapmışlar..
Bu çalışmalar, etraftan enterferans alma, enterferans yaratma, çıkış gücü, frekans kararlılığı gibi birçok teknik değere dayandırılıyor..

Bu listeden görebileceğiniz gibi size şu telsizi al diyemem. Ama Baofeng almayın diyebilirim..
Fiyat olarak ikinci avantajlı telsiz Wouxun da Çin malı olmasına rağmen çok daha düzgün telsizler üretiyor. Ve bu sebeple bir tık daha pahalı..
Sonrası zaten bilindik markalar..

E peki ucuz kullan at yaparım diyebilirsiniz. Sonra.. Ya bilgisayara yanaşınca cızırdıyo dersiniz.. Arabada çekmiyor, duymuyor dersiniz.. yandaki arkadaşınız rahat rahat QSO yaparken siz QSO'yu duymakta bile zorlanırsınız..Ve  o 30 dolar dolabın bir kenarında beklemek üzere hobinize olan heyecanınızla beraber rafa kalkar..

Son olarak diyebileceğim, paranızı çöpe atmayın..
2 ay geç alın, ama iyisini alın..


73

FM / AM/ SSB/ CW ...Hangi Modulasyon.. Niye???

Merhaba
Bugün biraz da modülasyon tiplerinden bahsedelim dedim..
Birkaç yazımda her amatörün SSB bir cihazı olmalı diye belirtmiştim. "Niye"sini sanırım bu yazıda bulabilirsiniz.

Modülasyon nedir diye soracak olursak, Düşük frekanslı sinyallerin (örn. ses) yüksek frekanslı taşıyıcı sinyaller ile birleştirilmesidir diyebiliriz çok kabaca.

Biz amatörlerin kullandığı, duyduğu, cihazı üzerinde olan birkaç modülasyon tipine gelecek olursak,
en sık kullanılan ve bilinen, hepimizin gerek telsizinde gerekse el telsizlerinden bildiği FM.

Frekans Modülasyonu: (FM) 

Oluşturulan Ses sinyalinin bir taşıyıcı sinyal üstüne frekans modülasyonu yaparak bindirilmesi işlemidir.




Şekilden de görebileceğiniz gibi, taşıyıcı frekans üstünde taşınan sinyale göre frekansını değiştirmektedir. Bu da alıcı tarafında tekrar ayrıştırılarak ses sinyaline döndürülür.

Biraz da rakamlardan bahsedecek olursak, El cihazlarımızda Dar band (N-FM) ve Geniş Band (W-FM) adı altında iki mod bulunur.

Genelde ses haberleşmesi için FM modulasyonunu kullanmaktayız.
N-FM yaklaşık 5 khz genişliğinde, genelde PMR radyolar tarafindan kullanılmaktadır., FM ise 10-Khz genişliğindedir el telsizlerimizde kullandığımız mod. tipidir.
Müzik dinlediğimiz Broadcast FM yayınları ise, 100KHz genişliğindedir.

Buradan ne anlamalıyız?  100.00 MHz ten yayın yapan bir radyonun sinyalinin, 99.90-100.10 Mhz aralığında olduğunu anlayabiliriz.

FM sinyalleri, 15 KHz e kadar olan ses sinyallerini taşıyabilmektedir. İnsan kulağının 20 Khz e kadar duyabildiğini var sayacak olursak, gerçeğe çok yakın kalitede bir ses imkanı sunacaktır.

Bunun yanında, FM modülasyonu, QRM dediğimiz gürültülerden de oldukça az etkilenir. Bu da, şehiriçi haberleşme ve müzik yayınlarında çokca tercih edilmesinin asıl sebebidir.

Ama kullandığı frekans aralığı geniş olduğu için, anten-antene olan görüşmelerde yani, genelde çok kısa mesafeler , şehiriçi haberleşmelerde kullanılır.

Bir avantajı da, FM daha geniş bir band kullandığından, cihazlardaki frekans veya deviasyon kaymalarını tolere edebilir. SSB cihazlar çok daha hassas frekans ayarlamalarına ihtiyaç duymaktadır.
FM kullanan cihazlar bu hassasiyetten uzak olabildikleri için çok daha ucuza mal edilebilmektedir.  Benim de gözlemlerim, röle üzerinde konuşan çoğu istasyonun 500 hz 1 khz civarı birbirinden farklı frekanslarda konuştuğu, ancak FM'in band genişliği sebebi ile bu farkın hissedilmediği yönünde.

Genlik Modülasyonu (AM)

Kaynak ses sinyalinin, taşıyıcı sinyal üzerindeki genliği değiştirecek şekilde modüle edilmesiyle elde edilen modülasyon tipidir.

AM modulasyonu Kısa dalga Radyo vericilerinde ve Uçak telsizlerinde kullanılmaktadır.
 Yaklaşık 5 KHz civarına kadar olan ses sinyallerini taşır. Bu da ses kalitesinin oldukça düşük olacağı anlamına gelmektedir.  Ve bu sinyali 10 khz genişliğinde bir sinyal olarak yayınlar.


Muhtemelen aklınıza, FM gibi yüksek kaliteli bir ses sinyali varken, neden AM gibi düşük kalitede bir modülasyon tipinin kullanıldığı sorusu gelecektir.

Bunun iki sebebi var..

Birincisi, AM modülasyonu daha dar band yayın yaptığından, daha uzak mesafelere iletilebilmektedir.

İkinci ve daha önemli nedeni ise, FM'in aksine, AM'de birbiri üzerinde iki uçağın haberleşmesi mümkündür. Yani havaalanına yaklaşan iki uçağın aynı anda gönderme yaptığını düşünün. Farklı güçlerde bile olsalar, kule her iki uçağı da duyabilecektir. Bu da uçuş güvenliğini sağlayacaktır.
Oysa FM yayını olsa, güçlü olan istasyonun yayını duyulurken, zayıf istasyon yayını tamamen kaybolacaktı.

Bunu araba ile yolculuk yaparken sıkça deneyimleyebilirsiniz.
Bir tepeyi aşarken birden dinlediğiniz radyo yok olur ve varlığından haberdar olmadığınız bir başka radyoyu duymaya başlarsınız.. Oysa her iki sinyal de oradadır. Sadece güçlü olan sinyal zayıf olanı bastırıyordur.
Benzer bir şekilde, HF telsizler ile konuşurken, birazdan değineceğimiz SSB modülasyonunda (kısmen AM mod. gibidir) konuşan birden fazla istasyonu aynı anda duyabilmeniz mümkündür.


AM ve FM modülasyon karşılaştırması için şöyle bir görsel buldum

SSB (Single Side Band)

SSB Özellikle HF bandlarında kullanılırlığı ile bilinen, ama aslında tüm amatör bandlarda, HFten GHz frekasnlara kadar her yerde kullanılan bir modülasyon türüdür.

Temel olarak, çok basit bir şekilde anlatmak gerekirse,  AM sinyalinin, taşıyıcı sinyali ve sinyalin alt veya üst tarafının kesilmesi ile oluşturulan, gücün tamamını çok çok dar bir bandtan iletebilen halidir.

Bunun tabii ki avantaj ve dezavantajları var.

Avantajı, çok daha düşük güçler ile çok daha uzaklara erişebilmeyi, dar bir band aralığında çok fazla amatörün haberleşebilmesini sağlar.
Dezavantajı ise ses kalitesinin iyiden iyiye kötüleşmesidir.

AM ve SSB karşılaştırması şu şekilde görülebilir.

SSB modülasyonunda yukarıda bahsettiğimiz gibi, sinyalin bir kısmı kesilir. 

Bu kesilen kısmın yönüne göre LSB veya USB yani Lower Side Band veya Upper Side Band ismini alır.

7 MHz bandı dahil, 7 ve daha altı frekanslarda LSB modülasyon kullanılırken, Üst bandlarda USB modülasyon vardır.

Tabii istisnaları mevcut.

JT65, FT8 gibi dijital modların kullanımı sırasında frekanstan bağımsız olarak USB modülasyonu kullanılır. 

Ayrıca , uydu çalışmaları sırasında, Lineer transponder içeren uydularda TX LSB, RX USB olarak yapılır. Ama dediğim gibi bunlar istisnai durumlar.

Peki , pırıl pırıl HiFi kalitesinde konuşabilmek varken, niye bu amatörler VHF UHF hatta GHz bandlarında SSB kullanmakta ısrar ediyor?

Cevabı yukarıda saklı.

Bir, FM çok geniş bir band kaplar. Bu da kullanılabilir aralıkları azaltır. Aynı anda konuşabilecek istasyon sayısını oldukça düşürür.

Düşünün ki 7 MHz bandında 7.00-7.200 kHz arası amatör band, Burada contest zamanı yüzlerde istasyon duyabilirsiniz. Eğer FM kullanılıyor olsaydı, 20 operatör ancak kullanabilirdi.

Ayrıca, cihazınızın ürettiği 100W'Lık bir gücü çok geniş bir aralığa yaymakta, çok daha noktasal bir aralığa sıkıştırmak menzili açısından da oldukça fark yaratır.

Bu yüzden her ne kadar, bazı amatörler tarafından SSB , sadece HF bandlarında kullanılıyor olarak bilinse de, özellikle DX yani uzak mesafe haberleşmesi yapan amatörler tarafından tüm amatör bandlarda kullanılmaktadır.

Bu yüzden, bulunduğunuz şehrin röleleri haricinde de bir yerlerle konuşabilmek, VHF'te bile birkaç bin km mesafeler gidebilmek istiyorsanız, mutlaka ama mutlaka, VHF ve UHF bandlarında da SSB çalışabilecek cihazlar edinmeye bakın.

Digital modları kullanabilen (DMR gibi) telsizler her ne kadar size daha teknolojik, daha eglenceli gibi gelse de, amatörlük CW ve SSB ile başlar.

Bir yatırım yapacaksanız bu yönde yapmanızı amatörlük açısından tavsiye ederim.

40M Faz (Phased) Vertikal Anten

Merhaba
Bu yazımda bir süredir yapmayı düşündüğüm, ama henüz fırsat bulamadığım bir phased array anten projesini anlatacağım.
Umarım bir sonraki contestte bu anteni çalıştırabiliriz.

Bildiğiniz gibi, vertikal antenler düşük gönderme açıları sebebiyle özellikle DX yani uzak mesafe çalışmak için tercih eidlen bir anten türü.
Ayrıca yer sıkıntısı , ya da bir dipol için yeterli yüksekliğe sahip olmayan  istasyonlar, portable istasyonlar için tercih edilen bir tür. Ancak kazançlı bir anten değil.
Peki bu antene kazanç ilave edebileceğiniz bir yöntem olduğunu söylesem??


Aslında bu yöntem tipik bir yagi antende uygulanan yöntemin aynısı.

Bir transmit elemanı, bir reflektör elemanı.

Faz farksız ve tek yönlü bir anten yapmak isterseniz,

Mevcut anteninizin 1/4 dalgaboyu uzağına koyacağınız, biraz daha uzun bir parça reflektör olarak, ya da biraz daha kısa bir parça director olarak çalışacaktır.

Örneğin..
7 mhz için bir anteniniz var. Bu antenin güneydoğu yönüne yaklaşık 40 cm daha uzun bir vertikal dikerseniz (hiçbir koaksiyel bağlantısı olmayan bir vertikal sadece)  kuzeybatıya doğru çalışan basit bir vertikal yagi anteniniz olacaktır.
Kuzeybatı yönüne doğru verici vertikalden 20 cm kısa bir vertikal daha dikecek olursanız da 3 elemanlı bir yagi anten yapmış olursunuz.

Tabii, bu anten yapması basit olsa da , sabit yönlü bir anten olacaktır.  Ben hep avrupa ile konuşurum gerisi beni bağlamaz diyorsanız bu yöntem işinize yarar.


Peki, Her yönle konuşayım derseniz ne yapacaksınız?


Bu sefer Ön ve Arkadaki antenler arasında bir faz farkı yaratmanız gerekir.

Bu tip antenlere phased array antenler denir.

Peki tam olarak nedir..

Anteninizden yayılan dalga kendi ile aynı frekansta ama farklı fazda bir dalga ile birleşir ise, iki dalga arasındaki faz farkına göre birbirini güçlendirir ya da sönümler.

acs.psu.edu dan alınmıştır.

Yukarıdaki görselde göreceğiniz gibi, dalgalar aynı fazda ise sinyal gücü iki kat artmakta, aralarında faz farkı 180 derece olduğunda ise sıfırlalanmaktadır.

Peki bu temel fizik bilgisi nasıl işimize yarayacak??

İki vertikal anten kullandığımızı farz edelim.

Her iki antenden gelen sinyalin belirli bir yönden geldiğinde her iki sinyali aynı faz farkı ile cihazımıza taşısak, tam tersi yönden geldiğinde ise aralarında bir faz farkı olmasını sağlasak,  ilk durumda sinyalimiz güçlenecek (çünkü her iki sinyal birbirini arttırıcı şekilde üstüste binecek) diğer durumda ise dalgalar birbirini sönümleyecek ve ters yönde gelecek olan sinyallere karşı sağır olacaktır.

Tabii bu antenlerin doğrultusunda gelecek olan sinyaller için geçerli.

Eğer sinyaller bu array e yandan geliyor ise, bu gecikmeler eşit olacağı için yanlardan gelen sinyali normal duymaya devam edecektir.

Bu anten ile teoride 3 db gönderme ve almada kazancınız olacak(yani iki kat güçlenecek) ayrıca, ters yöndeki sinyalleri baskılayacağı için daha az gürültülü bir dinleme yapabileceksiniz.

Peki , bu faz farkını nasıl oluştururuz..

1- Antenler arasındaki mesafe buna sebep olacaktır.

İki anten aasında 1/4 dalgaboyu mesafe koyarsanız, iki anten arasında 90 derece bir faz farkı oluşur.

2- Antenlere giden koaksiyel kabloların boylarında farklılık oluşturursunuz. Kablo uzunluğu da sinyalin gecikmesine yani bir faz farkına neden olacaktır.

Bu iki parametreyi kullanarak istediğiniz gecikme oranlarını yakalamanız mümkün.

Bu konuda bazı temel ölçekleri ve yöntemleri paylaşacağım.

G4AAX'in sayfasından aldığım iki farklı çizim şu şekilde..

İlk çizimde antenler arası 1/8 lambda boşluk koyulmuş. Birbirine yakın iki anten ile yapılmış bir sistem mevcut.

Koaksiyel kablolardaki faz farkları da belirtilmiş. Bunların hesaplaması ile ilgil link yazının sonunda yazacağım. ELinizdeki koaksiyel ve kullanacağınız frekansa göre bu hesaplamaları hassas bir şekilde yapmaız gerekiyor.

7.1 MHz için hesaplanan ölçüler , vertikal yüksekliği , 11.07,  radyal yüksekliği , yerden 1 metre (yukseltilmis radyaller kullanmanız gereken radyal sayısını azaltır. 2 yukseltilmis radyal yaklaşık 16 toprak seviyesinde radyale denktir.)  Radyal uzunluğu,    9,68m , Vertikaller arası mesafe ise 5.3metredir.

Şemada göreceğiniz gibi, bir adet röle kullanılmış. Bu röle'nin pozisyonuna göre antenin hangi yönü dinleyeceği ortaya çıkmakta.  

İkinci şekilde ise 1/4 dalgaboyuna göre hesaplanmış bir phasing array yöntemi görülmekte.

Burada iki adet röle kullanılmış.

Switch1 ile antenin tüm yönleri dinleyip dinlememesi seçilebilirken, switch 2 ile hangi yön dinleneceği seçilebiliyor.

Yapımı için dikkat etmek gerekenler şu şekilde.

Önce her bir vertikali ayrı ayrı kullanacağınız frekansa göre ayarlayıp ölçün. En ideal SWR oranlarını tutturun.

Daha sonra, arada kullanılacak koaksiyel kablolar için hesaplama yapmaya geldi.

http://www.va7st.ca/christman.htm  adresinde bir hesaplama sayfası var.

Öncelikle bilmeniz gereken kullandığınız kablonun velocity faktörü.

Her ne kadar kablonun üzerinde ya da üreticisinin sayfasında bir velocity faktor bilgisi bulunsa da tam olarak doğru olmayabiliyor.

Yİne de yaklaşık hesaplama için ilgili sayfadaki bilgiler kullanılır.

Misal olarak velocity factoru 0.66 olan bir koaksiyel kablo ile 7.150 mhz için bir hesaplama yaptığımızı farz edelim.

Şimdi burada yazan bilgileri inceleyelim.

Üstteki şekilde 71 derece fark içeren kabloyu yapmak için, yaklaşık 5.460m kablo lazım. Tam değeri bulmak için ise, Antenna analyzer'ımızı 9.063 mhz e alıp, Z değeri ölçümü moduna alıp, Z değerini minimum olana kadar kısaltmamız gerek.

84 derecelik iki tane kabloya ihtiyacımız var. Bunun  için de önce kablomuzu yaklaşık 6.5m den kesip, 7.661 mhz te minimum Z değerini bulana kadar kabloyu kısaltmalıyız.


Bu ölçülere göre testinizi yaparken, muhtemelen swr değerlerinizin bozulduğunu fark edeceksiniz. Bu aşamada ister anten tuner isterseniz anten boyu ile oynamak suretiyle uygun swrlere inebilirsiniz.

Bu antenin en büyük avantajı dinleme ve göndermede yönlü olmasıdır.
Limitli alanda alt bandlarda yönlü bir anten büyük avantaj sağlar.

Faz farklı anten yapımı zor ise, her zaman parazitik beslemeli yani yazının en başında bulunan anten yapılabilir. Ama onun yön değişimi için arkada bulunan radiator'un yerini manual değiştirmeniz gerekecektir.
Antenlerin yayılma patterni şu şekildedir.

Çizimlerde  nokta nokta olanlar normal vertikal, kalın çizgi ise phased array anten.

73